Trong suy nghĩ của nhiều người lớn, việc hút một điếu thuốc sau bữa cơm hay trong lúc căng thẳng là chuyện nhỏ, miễn không “phả vào mặt” trẻ là được. Nhưng thực tế lại khác: trẻ em sống trong gia đình có người hút thuốc, dù không hút trực tiếp, vẫn hít phải khói độc mỗi ngày.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có ít nhất 250 chất gây hại và 70 chất gây ung thư. Với trẻ nhỏ – hệ hô hấp chưa hoàn thiện và sức đề kháng còn yếu – chỉ cần hít phải lượng nhỏ khói thuốc thụ động cũng có thể gây ra những hậu quả nặng nề, đặc biệt là hen suyễn và viêm phổi.
Hen suyễn (suyễn) là một bệnh mãn tính của đường hô hấp, khiến trẻ khó thở, khò khè, ho kéo dài về đêm. Theo các nghiên cứu tại Việt Nam và quốc tế:
Trẻ em sống với người hút thuốc có nguy cơ mắc hen suyễn cao hơn 2–3 lần so với trẻ sống trong môi trường không khói thuốc.
Khói thuốc kích thích niêm mạc phế quản, gây co thắt đường thở, làm khởi phát hoặc làm nặng thêm các cơn hen cấp tính.
Trẻ bị hen nếu tiếp xúc với khói thuốc thường xuyên có nguy cơ phải nhập viện và sử dụng thuốc điều trị liều cao hơn.
Khói thuốc gây tổn thương lớp lông mao trong đường hô hấp – nơi giúp lọc bụi và vi khuẩn ra khỏi phổi. Khi lớp bảo vệ này suy yếu, trẻ rất dễ bị nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm phế quản.
Viêm phổi là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn thế giới.
Một nghiên cứu ở Đông Nam Á cho thấy: tỷ lệ viêm phổi tăng gấp đôi ở trẻ sống trong gia đình có người hút thuốc.
Trẻ bị viêm phổi do khói thuốc thường hồi phục chậm hơn, dễ tái phát, để lại di chứng về chức năng phổi sau này.
Khác với người lớn, trẻ nhỏ không có khả năng tránh xa khói thuốc, cũng không thể lên tiếng yêu cầu người lớn dừng hút. Các em sống trong cùng nhà, ăn cùng mâm, ngủ chung phòng – và cũng hít thở cùng một bầu không khí với người đang tạo ra chất độc.
Thậm chí, nhiều người hút thuốc ngoài ban công hoặc nhà vệ sinh nhưng lại quay về bế trẻ khi trên người vẫn còn mùi khói, khiến trẻ tiếp xúc gián tiếp với chất độc bám trên áo quần, tóc tai.
Để bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ mắc hen suyễn và viêm phổi do khói thuốc, mỗi gia đình cần:
Thiết lập quy tắc "Không khói thuốc trong nhà" – không hút trong nhà, xe hơi, nơi trẻ chơi và ngủ.
Tìm hiểu về dịch vụ hỗ trợ cai thuốc lá, tư vấn từ bác sĩ, tổng đài cai thuốc, hoặc chương trình cộng đồng.
Tăng cường truyền thông trong nhà trường về tác hại của thuốc lá với trẻ.
Hướng dẫn trẻ biết cách tránh xa khói thuốc, nhắc người lớn không hút gần mình.
Mỗi làn khói thuốc bạn thở ra không chỉ ảnh hưởng đến bạn – mà còn lấy đi từng nhịp thở khỏe mạnh của con trẻ. Hãy nhớ:
Một hành động bỏ thuốc lá hôm nay có thể cứu lấy một lá phổi non ngày mai.
Vì một thế hệ trẻ em khỏe mạnh, hãy nói không với hút thuốc trong gia đình – không vì ai khác, mà vì chính con em chúng ta.
